İzmir Bostanlı'da EMDR Terapisi

Özet: EMDR; zorlayıcı yaşantıların etkilerine yönelik kanıta dayalı bir psikoterapi yöntemidir; Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Amerikan Psikoloji Birliği (APA) kılavuzlarında özellikle travma sonrası stres belirtileri için yer alır. Uzm. Klinik Psikolog Tansu Canpolat, EMDR Derneği II. Düzey eğitimiyle İzmir Bostanlı'da yüz yüze ve online EMDR seansları yürütür.

Bazı anılar geçmişte kalmaz; beden hatırlamaya devam eder. Uyaranlar, kaçındığınız yerler, "üzerinden bu kadar zaman geçti, neden hâlâ etkileniyorum?" sorusu… EMDR tam da bu "işlenmeden kalmış" yaşantılar için geliştirilmiş bir yöntemdir.

EMDR hangi durumlarda çalışılır?

EMDR; tek bir olaya bağlı zorlu yaşantılardan, erken döneme dayanan ve tekrar eden deneyimlere kadar geniş bir alanda kullanılabilen bir terapi yöntemidir. Aşağıdaki yaşamsal zorlanmalarda danışanın ihtiyacına göre psikolojik destek çerçevesinde çalışılır:

• Geçmiş zorlayıcı ya da örseleyici yaşantıların etkileri
• Kayıp ve yas süreçleri
• Yoğun kaygı ve gerginlik
• Performans ve sınav kaygısı
• Zihni meşgul eden tekrarlayan düşünceler
• Olumsuz öz-algı ve özgüven güçlükleri

EMDR nasıl uygulanır? — 8 aşamalı protokol

EMDR, yapılandırılmış sekiz aşamalı bir protokol izler. Aşamalar danışanın hızına ve hazır oluşuna göre ilerletilir:

• 1 — Öykü alma ve planlama
• 2 — Hazırlık ve güvenli alan
• 3 — Değerlendirme
• 4 — Duyarsızlaştırma
• 5 — Yerleştirme
• 6 — Beden taraması
• 7 — Kapanış
• 8 — Yeniden değerlendirme

EMDR bilimsel olarak ne kadar etkili?

EMDR, etkililiği en çok araştırılmış psikoterapi yöntemlerinden biridir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 2013 tarihli kılavuzunda travma sonrası stres belirtileriyle çalışmada EMDR'ı önerilen yöntemler arasında sayar; Amerikan Psikoloji Birliği (APA) de travma sonrası stres bozukluğu tedavi kılavuzunda EMDR'a yer verir. Türkiye'de uygulayıcı eğitimi, EMDR Derneği'nin kademeli eğitim sistemi (Düzey 1-2) çerçevesinde verilir.

Travmatik yaşantıların beyin ve beden üzerindeki etkilerini merak ediyorsanız travmanın beyin ve beden etkileri yazısını, yoğun kaygı belirtileriyle ilgili bilgi için kaygı ve anksiyete sayfasını inceleyebilirsiniz.

Neden Uzman Klinik Psikolog ile EMDR?

EMDR yalnızca bu alanda eğitim almış ruh sağlığı uzmanları tarafından uygulanmalıdır. Tansu Canpolat; Beykent Üniversitesi Psikoloji lisansı ve Üsküdar Üniversitesi Klinik Psikoloji yüksek lisansının ardından EMDR Derneği II. Düzey eğitimini tamamlamıştır. Görüşmeler Bostanlı / Karşıyaka'da yüz yüze veya uygunluk durumuna göre online yürütülür. İlişki kaynaklı zorlanmalar öne çıktığında süreç çift terapisi ile birlikte de planlanabilir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tanı ya da tedavi yerine geçmez. EMDR, bir psikolojik destek ve terapi çalışmasıdır.

EMDR işe yarıyor mu? Kanıt ve dürüst sınırlar

Kısa cevap: Evet, EMDR travma sonrası stres belirtileri için WHO'nun 2013 travma kılavuzunda ve APA'nın TSSB kılavuzunda yer alan, kanıta dayalı bir psikoterapi yöntemidir. Ama "herkeste, her konuda, aynı hızda" işlemez; kimde iyi çalışacağı, kimde önce hazırlık gerektiği değerlendirme görüşmesinde belli olur ve bireysel sonuç önceden bilinemez.

EMDR'nin en güçlü olduğu alan, bugünü rahatsız etmeye devam eden işlenmemiş anılardır: tek bir olay (kaza, kayıp, saldırı) ya da çocukluktan gelen tekrarlı yaşantılar. Belirti bu anılara bağlandığında yeniden işleme çoğu kişide belirgin bir hafifleme getirir. Kaygı ve panik gibi tablolarda ise EMDR tek başına değil, çoğu zaman bilişsel davranışçı çalışmayla birlikte planlanır.

Dürüst sınırlar şunlar: Duygusal dalgalanmaya henüz dayanmakta zorlanan, yoğun kriz içindeki ya da güvenli bir ortamı olmayan kişilerde önce hazırlık ve stabilizasyon gerekir; işleme aşamasına geçmek için acele edilmez. Bazı danışanlar EMDR'yi sevmez ve konuşma temelli bir yöntemi tercih eder; bu da geçerli bir tercihtir. Kılavuzların söylediği yöntemin etkinliğidir, sizin sürecinizin garantisi değil.

EMDR yaptıranlar ne yaşar? Seans sırasında ve sonrasında

Kısa cevap: Seans sırasında, terapistin parmağını ya da bir ışığı gözle takip ederken (veya iki elde dönüşümlü titreşimle) anıyı kısa setler hâlinde zihinde tutarsınız; duygu, düşünce ve bedensel duyum dalgalanır, çoğu zaman set ilerledikçe yoğunluk düşer. Sonraki 24–48 saatte yorgunluk, canlı rüyalar ya da başka anıların yüzeye çıkması olabilir; bunlar sürecin parçasıdır ve bir sonraki görüşmede ele alınır.

İnternette "EMDR yaptıranların yorumları" diye arayanlar genelde iki şeyi merak eder: "garip mi?" ve "kötü mü olurum?" İlk sette çoğu kişi göz hareketlerini biraz tuhaf bulur; birkaç dakika içinde alışılır. Seans içinde ağlamak, öfke duymak, bedende sıcaklık ya da titreme hissetmek olağandır; terapist sizi anının içinde bırakmaz, her setin sonunda "şimdi ne fark ediyorsunuz?" diye sorar ve gerekirse güvenli yer egzersizine döner.

Temsili, kurgusal bir örnek: Yıllar önce geçirdiği kazadan sonra otoyola çıkamayan bir danışan, ilk işleme seansından sonra o gece kaza rüyası gördüğünü ve ertesi gün çok yorgun olduğunu anlatır. İkinci görüşmede rüyayı birlikte ele alırız; üçüncü sette anıyı düşündüğünde artık midesinin kasılmadığını fark eder. Bu seyir herkes için aynı değildir; bazı anılar tek seansta, bazıları haftalar içinde işlenir.

Seanstan sonra kendinize alan bırakmanızı isterim: hemen yoğun bir toplantıya koşmamak, akşam not tutmak, su içmek ve erken yatmak. Zorlanma sürerse bir sonraki randevuyu beklemeden bana yazabilirsiniz; süpervizyon altında çalışan bir uygulayıcı için bu bilgi, planı ayarlamanın parçasıdır.

EMDR'nin zararı veya riski var mı?

Kısa cevap: EMDR, eğitimli bir uygulayıcıyla ve doğru hazırlıkla yürütüldüğünde güvenli kabul edilen bir psikoterapi yöntemidir. "Zarar" diye aranan şey çoğunlukla seans sonrası geçici zorlanmadır: yorgunluk, duygusal hassasiyet, birkaç gün süren huzursuzluk. Kalıcı bir hasar tanımlanmamıştır; asıl risk, hazır olmayan kişide işlemeye erken geçilmesidir.

Bazı durumlarda EMDR'ye başlamadan ya da devam ederken önce bir hekim veya psikiyatrist değerlendirmesi gerekir: aktif psikotik belirtiler, ağır dissosiyatif yaşantılar, akut intihar riski, yakın zamanda geçirilmiş nöbet ya da bazı nörolojik durumlar, gebelikte yoğun bedensel tepkiler. Bu bir yasak listesi değildir; bu tablolarda planı hekimle birlikte yapmak gerekir. Değerlendirmede böyle bir işaret görürsem açıkça söyler ve yönlendiririm.

Riski asıl belirleyen şey uygulayıcının yetkinliğidir. Kısa bir video izleyerek "göz hareketi yaptıran" biriyle, EMDR Derneği eğitimi almış ve süpervizyonla çalışan bir klinik psikolog arasındaki fark, işleme sırasında bir şey ters gittiğinde ne yapılacağını bilmektir.

EMDR kimler yapabilir? Uygulayıcı nasıl seçilir

Kısa cevap: Türkiye'de EMDR, EMDR Derneği'nin (EMDR Europe onaylı) eğitimini tamamlamış ruh sağlığı uzmanları tarafından uygulanır: klinik psikologlar, psikiyatristler ve ilgili yüksek lisans eğitimini almış psikologlar. Eğitim kademelidir; I. Düzey temel protokolü, II. Düzey ileri uygulamaları ve süpervizyonu kapsar. Randevu almadan önce eğitim düzeyini sormak hakkınızdır.

• Eğitim belgesi: EMDR Derneği I. ya da II. Düzey tamamlanmış mı? (Ben II. Düzey eğitimimi tamamladım; belgeler hakkımda sayfasında.)
• Süpervizyon: Uygulayıcı süpervizyon alıyor mu ya da almış mı?
• Hazırlık aşamasına ayrılan zaman: İlk görüşmede doğrudan işlemeye geçmeyi vaat eden bir uygulayıcı, protokolün ilk aşamalarını atlıyor demektir.
• Sınırlarını söylemesi: "Bu konu için önce hekim değerlendirmesi gerekir" diyebilen bir uzman, güvenli bir işaret taşır.
• Yöntem çeşitliliği: EMDR'yi tek araç olarak değil, ihtiyaca göre bilişsel davranışçı çalışma ya da şema terapi ile birleştirebilmek; tekrar eden örüntülerde bu birleşim sık gerekir (bkz. 18 şema nelerdir).

İlgili sayfalar: 18 şema nelerdir? · Şema terapi · Çift terapisi · Kaygı ve anksiyete · Panik atak nedir, nasıl geçer? · Çocukluk travmaları yetişkinlikte · Terk edilme korkusu · Travma beyni ve bedeni nasıl etkiler? · Depresyon belirtileri · Psikoterapi yaklaşımım · Hizmetler · Sık sorulan sorular · Hakkımda